Cliciwch yma i weld fersiwn Saesneg y Llyfryn Canllaw hwn (gan agor mewn ffenestr arall)

Enwau Busnes - GBF3CYM

Tachwedd 2007 -  Fersiwn 14 Fel yr addaswyd gan Ddeddf Cwmnïau 2006

Cynnwys

Brig
Cyflwyniad

Ni chaiff enwau busnes eu cofnodi mwyach gydag unrhyw adran o'r llywodraeth. Ond ceir deddfau ynglŷn â defnyddio rhai enwau a datgelu rhai manylion o ran perchnogaeth.

Cyn 1982, roedd yn rhaid cofrestru llawer o enwau busnes o dan Deddf Cofrestru Enwau Busnes 1916. Diddymwyd y Ddeddf hon ar 26 Chwefror 1982 pan ddaeth rheolau newydd ynglŷn ag enwau busnes i rym o dan Ddeddf Cwmnïau 1981. Disodlwyd y ddeddf honno gan Ddeddf Enwau Busnes 1985. Mae hon olaf yn rhoi i'r Ysgrifennydd Gwladol reolaeth arbennig dros yr enw a ddewiswch i'ch busnes a beth mae'n rhaid ichi ei ddweud wrth eraill am berchnogaeth y busnes.

Mae rhai geiriau ac ymadroddion wedi eu rheoli gan ddeddfau eraill. Mae'r rheolau hyn yn diogelu'r hawliau a all fod gan bobl mewn cysylltiad ag enwau neu eiriau. (O dan y gyfraith, mae 'person' yn cynnwys unigolion a chwmnïau.)

Mae'r llyfryn hwn yn ganllaw i reolau Deddf Enwau Busnes 1985. Nid yw'n ddatganiad cyflawn o'r gyfraith. Os ydych chi'n ansicr ynglŷn ag unrhyw rai o'r manylion, dylech ddarllen y ddeddf eich hun neu ymgynghori â chyfreithiwr.

Dychmygol yw unrhyw enwau busnes a nodir yn y llyfryn hwn fel enghreifftiau.

Brig 
PENNOD 1
Enwau busnes

1. Beth yw 'enw busnes'?

Mae'n enw a ddefnyddir gan unrhyw berson, partneriaeth neu gwmni at ddibenion cynnal busnes, oni fo yr un fath â'u henw eu hun.

2. Pa archwilio dylwn i ei wneud cyn defnyddio enw busnes?

Peth doeth yw ymgynghori â chyfreithiwr cyn defnyddio enw busnes. Dylech chi hefyd edrych mewn llyfrau ffôn lleol ac unrhyw newyddiaduron neu gylchgronau masnach perthnasol i weld a yw unrhyw fusnes arall eisoes yn defnyddio'r enw. Os ydyw, fe allech chi brofi anawsterau cyfreithiol.

Os ydych chi'n bwriadu masnachu mewn nwyddau neu wasanaethau, y peth callaf fyddai ichi wneud yn siŵr nad yw enw'ch busnes yn gwrthdaro â nod masnach cofrestredig. Does dim rhaid iddo fod yr un fath yn hollol â nod masnach i beri gwrthdrawiad posibl. Gall problemau godi os bernir bod enw'n ddigon tebyg i greu dryswch. Am gyngor pellach, gan gynnwys sut i chwilio'r Gofrestr Nodau Masnach, cysylltwch â Chofrestrfa Nodau Masnach y Swyddfa Batentau drwy:

E-bost: enquiries@patent.gov.uk
Gwefan: www.patent.gov.uk
Teleffon: 08459 500 505

Newidiodd y Swyddfa Batentau ei henw i Swyddfa Eiddo Deallusol y DG (UK-IPO) ar 2 Ebrill 2007

3. I bwy mae'r Ddeddf Enwau Busnes yn gymwys?

Mae'n gymwys i:

• gwmni sy'n masnachu o dan enw nad yw'n enw corfforaethol, er enghraifft 'XYZ Cyfyngedig' yn masnachu fel 'Hynafolion Llwyd';
• partneriaeth nad yw'n masnachu o dan enwau pawb o'r partneriaid;
• unigolyn sy'n masnachu o dan enw nad yw'n gyfenw iddo/i. Does dim gwahaniaeth a ychwanegir enwau cyntaf neu flaenlythrennau'r unigolyn neu beidio. Felly, byddai'r Ddeddf yn gymwys i Mr JQZ Singh pe bai'n masnachu fel 'Hynafolion Singh' ond nid pe bai'n masnachu fel 'Singh' neu 'JQZ Singh'.

6. Beth sy'n digwydd os bydd y berchnogaeth yn newid?

Pan newidir perchnogaeth busnes sydd ag enw'n cynnwys gair a gafodd ei bennu, rhaid i'r perchennog newydd sicrhau cymeradwyaeth bellach cyn pen 12 mis i ddefnyddio'r enw. Bydd hyn yn gymwys p'un a gafodd yr enw ei gofrestru'n flaenorol o dan Ddeddf Cofrestru Enwau Busnes 1916 neu ei gymeradwyo o dan Ddeddf Cwmnïau 1981.

7. Sut dylwn i wneud cais am gymeradwyaeth i ddefnyddio enw?

Os hoffech chi ddefnyddio enw sy'n cynnwys gair neu ymadrodd a restrir yn Atodiad A, dylech ysgrifennu at y canlynol, gan amgáu unrhyw wybodaeth a allai fod o gymorth i'ch cais:

Dim ond os yw’r wybodaeth a ddarparwch yn dangos bod y busnes yn bodloni’r amodau perthnasol adeg eich cais neu’n fuan wedyn y rhoir cymeradwyaeth.

Brig

• yr enw corfforaethol; neu
• enw pob partner; neu
• enw'r person unigol; ac
• ar gyfer pob person a enwir, cyfeiriad lle gellir anfon dogfennau.

• ymhobman lle cynhaliwch eich busnes a lle byddwch chi'n delio â chwsmeriaid neu gyflenwyr;
• ar bob llythyr busnes;
• gwefanna
• ar bod archeb ysgrifenedig am gyflenwi nwyddau neu wasanaethau;
• ar bod anfoneb a derbynneb;
• ar bod cais ysgrifenedig am dalu dyledion busnes.

Mae Atodiad D yn nodi rhai enghreifftiau o ffyrdd y gallwch chi ddangos yr wybodaeth ar eich deunydd ysgrifennu. Cyhyd ag y bo'r manylion yn 'glir a darllenadwy', gallant fod wedi eu hysgrifennu â llaw neu wedi eu hargraffu.

4. Oes rhaid ei dangos mewn modd arbennig?

Cyhyd â'i fod yn hawdd ei gweld a'i darllen, nid yw o bwys sut y dangoswch chi'r wybodaeth. (Rhoir enghraifft o hysbysiad yn Atodiad E). Ar eiddo mawr, hwyrach y bydd angen ichi feddwl yn ofalus am faint yr hysbysiad a lle y caiff ei arddangos er mwyn gwneud yn siŵr fod pawb o'ch cwsmeriaid a'ch cyflenwyr yn ei weld. Cewch godi mwy nag un hysbysiad os dymunwch chi.

Peidiwch ag anfon copi o'ch hysbysiad arddangos i Dŷ'r Cwmnïau.

5. Oes rhaid rhoi'r wybodaeth i unrhyw un arall?

Os gofynnir amdanynt, rhaid i'r enwau a'r cyfeiriadau y mae angen eu datgelu gael eu rhoi ar unwaith hefyd, yn ysgrifenedig, i unrhyw un y gwnewch chi fusnes â nhw.

6. Beth os ceir llawer o bartneriaid - oes rhaid datgelu'r holl enwau?

Os oes mwy na 20 partner i'r busnes, does dim rhaid ichi nodi enwau'r holl bartneriaid ar eich dogfennau busnes. Ond rhaid ichi nodi cyfeiriad y prif le busnes a dweud bod modd archwilio rhestr lawn o enwau a chyfeiriadau'r partneriaid yno.

7. Beth sy'n digwydd os na fydda i'n cydymffurfio â'r gofynion?

Byddwch yn cyflawni tramgwydd troseddol os defnyddiwch chi enw busnes sydd eisiau cymeradwyaeth ymlaen llaw, a chithau heb sicrhau'r gymeradwyaeth honno.

Yn yr un modd, byddwch yn cyflawni tramgwydd troseddol os na ddatgelwch chi'r manylion busnes a fynnir gan y Ddeddf.

Cofiwch: os na threfnwch i fanylion eich busnes fod ar gael, neu os na fyddwch yn eu harddangos, hwyrach na fydd modd ichi orfodi cytundeb a dynnwyd gennych.

Brig 
PENNOD 3
Gwybodaeth bellach

1. Ble galla i gael ffurflenni a llyfrynnau canllaw?

Mae hwn yn un o gyfres o lyfrynnau gan Dŷ’r Cwmnïau sy’n rhoi canllaw syml i’r Ddeddf Cwmnïau.

Mae ffurflenni statudol a llyfrynnau canllaw ar gael, yn rhad ac am ddim, gan Dŷ’r Cwmnïau. Y ffordd gyflymaf i’w sicrhau yw drwy’r wefan hon neu drwy ffonio 0870 3333636.

Os bydd yn well gennych, cewch ysgrifennu at ein hadrannau deunydd ysgrifennu yng Nghaerdydd neu Gaeredin.

Gellir hefyd gael ffurflenni gan ddogfenwyr cyfreithiol, cyfrifwyr, cyfreithwyr ac asiantiaid llunio cwmnïau – cyfeiriadau mewn llyfrau ffôn ar gyfer busnesau.

2. Sut mae anfon gwybodaeth at y Cofrestrydd?

Y ffordd fwyaf diogel i anfon gwybodaeth statudol I Dŷ’r Cwmnïau yw defnyddio’n gwasanaethau ffeilio ar-lein. I gael rhagor o wybodaeth a manylion am sut I gofrestru, edrychwch ar ein gwefan www.companieshouse.gov.uk

Gallwch gyflwyno dogfennau â llaw (yn bersonol neu drwy negesydd), gan gynnwys y tu allan i oriau swyddfa, dros wyliau banc a thros y penwythnos i Gaerdydd, Llundain a Chaeredin.

Gallwch chi hefyd gyflwyno dogfennau drwy’r post neu drwy Wasanaeth Cyfnewid Dogfennau (DX).

Os anfonwch chi ddogfennau drwy'r post, byddwch cystal â’u cyfeirio at:

Sylwer: nid yw cydnabyddiaeth dod i law yn golygu bod dogfen wedi ei derbyn i'w chofrestru yn Nhŷ'r Cwmnïau.

Caiff cwmnïau gyflwyno’r dogfennau canlynol mewn ieithoedd eraill os bydd cyfieithiad Saesneg ardystiedig yn cael ei hanfon gyda nhw:

• Penderfyniadau a chytundebau sy’n effeithio ar gyfansoddiad cwmni
• Contractau sy’n dyrannu cyfrannau am gydnabyddiaeth heblaw arian parod
• Yn achos cwmnïau sydd wedi’u cynnwys yng nghyfrifon grwpiau mwy yn yr EEA neu y tu allan i’r EEA, cyfrifon y grŵp ac adroddiad blynyddol y rhiant-ymgymeriad
• Offerynnau arwystlon (neu gopïau o offerynnau arwystlon)

Caiff cwmnïau hefyd ffeilio cyfieithiadau ardystiedig gwirfoddol o unrhyw ddogfen sy’n dod o dan y gofynion yn y Gyfarwyddeb ar ddatgelu. Mae hyn yn cynnwys:

• Dogfennau cyfansoddiadol fel y memorandwm a’r erthyglau cymdeithasiad
• Penodiadau cyfarwyddwyr, newid manylion neu ymddiswyddiadau
• Cyfrifon, adroddiadau a ffurflenni blynyddol
• Hysbysiad ynglŷn ag unrhyw newid yn swyddfa gofrestredig y cwmni
• Dogfennau dirwyn i ben
• Dogfennau cyfalaf cydrannau (cwmnïau cyhoeddus yn unig)
• Dogfennau ynghylch cyfuno a rhannu cwmnïau (cwmnïau cyhoeddus yn unig)
• Dogfennau ynghylch cwmnïau tramor

Rhaid i’r cyfieithiad gwirfoddol gyfeirio at ddogfen a gyflwynwyd i’r Cofrestrydd ar 1 Ionawr 2007 neu wedi hynny. Gall cyfieithiadau gwirfoddol gael eu ffeilio yn un o ieithoedd swyddogol yr Undeb Ewropeaidd yn unig a rhaid anfon Ffurflen 1106 i gyd-fynd â nhw.

Atodiad A

Bydd arnoch chi angen cymeradwyaeth yr Ysgrifennydd Gwladol dros Fasnach a Diwydiant cyn defnyddio unrhyw rai o'r geiriau neu'r ymadroddion canlynol (neu eu ffurfiau lluosog neu feddiannol) yn enw'ch busnes. Mae gwybodaeth fwy manwl i'w chael gan yr Adran Enwau Busnes yn Nhŷ'r Cwmnïau, Caerdydd neu Gaeredin.

• British - gall caniatâd i'r gair hwn yn enw'ch busnes amrywio, gan ddibynnu ar sut y caiff ei ddefnyddio. Fel arfer, byddai'r Ysgrifennydd Gwladol yn disgwyl i'r busnes fod o dan berchnogaeth Brydeinig. Byddai angen ichi ddangos bod y busnes yn amlwg yn ei faes drwy ddarparu tystiolaeth ategol gan ffynhonnell annibynnol megis adran o'r llywodraeth neu gymdeithas fasnach.
  
  Os yw'r gair 'British' wedi ei oleddfu gan eiriau nad ydyn nhw'n disgrifio gweithgarwch neu gynnyrch, er enghraifft drwy ddefnyddio gair 'gwneud', yna ni fydd tystiolaeth o flaenoriaeth o angenrheidrwydd yn hanfodol. Ond byddai disgwyl ichi ddangos bod eich busnes yn un sylweddol o ran ei weithgarwch neu ei gynnyrch a'i fod yn amlwg yn ei faes ei hun.

• England, English, Scotland, Scottish, Wales, Welsh, Ireland neu Irish -os dymunwch chi ddefnyddio'r geiriau hyn o flaen enw'ch busnes, mae'r meini prawf yn debyg i'r rhai ar gyfer 'British'. Fel arfer, fe gewch gymeradwyaeth i ddefnyddio unrhyw un o'r geiriau hyn ar ôl yr enw os gallwch ci ddangos fod eich prif leoliad busnes yn y wlad dan sylw. Os dymunwch ddefnyddio un o'r geiriau hyn am ei fod yn gyfenw, fe roir cymeradwyaeth ichi fel arfer ar yr amod bod yr enw'n cynnwys enwau cyntaf neu flaenlythrennau.

• European - gellir cymeradwyo enwau sy'n cynnwys y gair hwn os nad awgrymant gyswllt â chyrff swyddogol Undeb Ewrop, ac os nad yw'r enw'n gamarweiniol nac yn debyg o greu cwyn y mae cyfiawnhad drosto.

• International - os defnyddir y gair hwn o flaen enw'ch busnes, bydd angen ichi ddangos bod masnachu tramor yn cyfrif am ran helaeth o'ch gweithgareddau busnes. Os dymunwch ei ddefnyddio ar ei ôl, yna fe roir cymeradwyaeth fel arfer ar yr amod y gallwch chi ddangos mai allforio yw ei brif weithgareddau, neu ei fod yn gweithredu mewn dwy neu ragor o wledydd tramor. Fel arfer, cymeradwyir busnesau sydd am ddefnyddio'r gair hwn lle bo'r busnes yn cymryd rhan mewn masnach sy'n rhyngwladol ei chymeriad, megis teithio neu gludiant, ar yr amod nad yw'r enw'n gamarweiniol nac yn debyg o greu cwyn y mae cyfiawnhad drosto

• National - mae'r meini prawf ar gyfer y gair hwn yr un fath ag ar gyfer 'British'.

• association, federation neu society - os dymunwch chi ddefnyddio un o'r geiriau hyn, dylai'ch cyfansoddiad ddweud bod pob aelod yn cael un bleidlais ac fel arfer y caiff unrhyw elw ei ddefnyddio i hybu amcanion y corff yn hytrach na'u talu i'r aelodau ar ffurf buddrannau.

• group - group - os yw defnyddio'r gair hwn yn awgrymu sawl cwmni o dan un berchnogaeth gorfforaethol, yna bydd angen ichi ddarparu tystiolaeth o'r cydgymdeithasu, fel rhiant-gwmni a/neu is-gwmni, â dau neu ragor o cwmnïau Prydeinig neu dramor. Os yw'r enw'n dangos yn glir fod y cwmni i hybu buddiannau grŵp o unigolion, yna fe gaiff yr enw ei gymeradwyo fel arfer.

• assurance, assurer, insurance, insurer, re-assurance, re-assurer, re-insurance neu re-insurer - os oes angen yr enw i gwmni tanysgrifennu, bydd Tŷ'r Cwmnïau fel arfer yn ceisio cyngor pellach. Ond os dymunwch ddefnyddio'r enw i fusnes na fydd yn darparu ond gwasanaethau yswiriant, yna fe ddylech chi gynnwys y disgrifiad priodol, er enghraifft 'agents', 'consultants' neu 'services', yn yr enw.

• Llywodraeth- dim ond os yw Tŷ’r Cwmnïau’n fodlon nad oes cyswllt swyddogol â Llywodreth Ei Mawrhydi neu unrhyw ran o weinyddiaeth yr Alban neu Gymru y rhoir cymeradwyaeth i ddefnyddio’r gair hwn. Caiff yr enw cwmni cyfan ei gymryd i ystyriaeth a’i farnu’n annibynnol yn ôl ei rinwedd.

• HSC (Iechyd a Gofal Cymdeithasol)- Gall Tŷ’r Cwmnïau ymgynghori â’r DHSSPS (Adran Iechyd, Gwasanaethau Cymdeithasol a Diogelwch Cyhoeddus) wrth ystyried cymeradwyo enwau sy’n cynnwys y gair hwn, gan y gallai roi camargraff i gleifion, defnyddwyr gwasanaethau a’r cyhoedd yn ehangach bod y busnes â statws cydnabyddedig mewn cysylltiad ag Iechyd a Gofal Cymdeithasol.

• HPSS (Gwasanaethau Iechyd a Chymdeithasol Personol)- Gall Tŷ’r Cwmnïau ymgynghori â’r DHSSPS (Adran Iechyd, Gwasanaethau Cymdeithasol a Diogelwch Cyhoeddus) wrth ystyried cymeradwyo enwau sy’n cynnwys y gair hwn, gan y gallai roi camargraff i gleifion, defnyddwyr gwasanaethau a’r cyhoedd yn ehangach bod y busnes â statws cydnabyddedig mewn cysylltiad â’r Gwasanaethau Iechyd a Chymdeithasol Personol.

Atodiad D Does dim rheolau ynglŷn â sut dylech chi ddangos yr wybodaeth angenrheidiol ar ddeunydd ysgrifennu'ch busnes, ond dyma rai enghreifftiau i'ch helpu: 1. Busnes ym meddiant person unigol: POPTY W.JONES (Perch: W. Jones) 12 Stryd Fawr Pont-y-rhyd Sir Gaernewydd SA1 2YZ 2. Busnes ym meddiant partneriaeth JONES AC EVANS (TRWSIO CEIR) (partneriaid: P Jones ac A Evans) 34 Stryd Isaf Pont-y-rhyd Sir Gaernewydd SA2 3WX 3. Busnes ym meddiant cwmni: BWYDYDD ABC Uned 2 Ystad Fasnachol Newydd Pont-y-rhyd Sir Gaernewydd BA3 4ST Ar waelod y pennawd llythyr (mae angen y manylion hyn o dan Ddeddf Enwau Busnes 1985 a'r Deddfau Cwmnïau): BWYDYDD ABC (PRYDAIN FAWR) CYF, cofrestrwyd yng Nghymru a Lloegr Rhif cofrestru: 1234567 Swyddfa Gofrestredig: 5 Stryd Ganol, Pont-y-rhyd, Sir Gaernewydd SA4 5QR

Atodiad E Unwaith eto, does dim rheolau sy'n llywio'r ffordd y byddwch chi'n dangos enw'ch busnes gydag enw a chyfeiriad y perchennog. Ond efallai y bydd yr enghraifft ganlynol o gymorth. MANYLION PERCHNOGAETH POPTY W JONES (yn unol â gofynion Deddf Enwau Busnes 1985) William Jones 12 Stryd Fawr Pont-y-rhyd Sir Gaernewydd SA1 2YZ COFIWCH: rhaid dangos yr hysbysiad hwn mewn lle amlwg fel bod modd ei ddarllen yn rhwydd ymhob man lle dilynwch eich busnes a lle byddwch chi'n delio â chwsmeriaid neu gyflenwyr.

Brig